Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn đã mang lại nhiều thay đổi quan trọng, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tăng tính minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn. Dưới đây là các điểm mới nổi bật, được phân tích chi tiết để giúp người đọc nắm bắt rõ ràng hơn.
1. Mở Rộng Phạm Vi Vi Phạm Hành Chính Về Thuế
Điểm a khoản 1 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung định nghĩa về vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Theo đó, vi phạm hành chính về thuế là hành vi có lỗi do tổ chức, cá nhân thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý thuế, pháp luật về thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước do cơ quan quản lý thuế quản lý thu (bao gồm tiền sử dụng đất; tiền thuê đất, thuê mặt nước; tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước; lợi nhuận sau thuế còn lại sau khi trích lập các quỹ của doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; cổ tức, lợi nhuận được chia cho phần vốn nhà nước đầu tư tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên; các khoản thu theo quy định pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp). Những hành vi này không phải là tội phạm và phải bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.
So với quy định cũ tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, quy định mới đã bổ sung đối tượng vi phạm bao gồm các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước do cơ quan quản lý thuế quản lý thu, cũng như các khoản thu theo quy định pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Sự bổ sung này giúp mở rộng phạm vi áp dụng, đảm bảo bao quát đầy đủ hơn các nguồn thu ngân sách, từ đó tăng hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thuế.
2. Bổ Sung Trường Hợp Bất Khả Kháng
Trước đây, Nghị định 125/2020/NĐ-CP chưa quy định cụ thể về các trường hợp bất khả kháng để áp dụng khi xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Điểm b khoản 1 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã bổ sung khoản 10 sau khoản 9 Điều 2 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, quy định rõ các trường hợp bất khả kháng bao gồm: thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc các sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và người nộp thuế không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
Việc bổ sung này giúp tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc miễn trừ hoặc giảm nhẹ hình phạt trong các tình huống bất khả kháng, giảm gánh nặng cho người nộp thuế và tăng tính nhân văn trong áp dụng pháp luật. Trong thực tiễn, người nộp thuế cần chứng minh được tính khách quan và nỗ lực khắc phục để áp dụng quy định này.
3. Bổ Sung Đối Tượng Vi Phạm Hành Chính Đối Với Các Hành Vi Vi Phạm Về Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu
Khoản 2 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung đối tượng vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm về thuế tối thiểu toàn cầu tại điểm a khoản 1 Điều 3 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Cụ thể, theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai có nghĩa vụ đăng ký thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung; đơn vị hợp thành được Tập đoàn giao trách nhiệm gửi thông báo đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai và danh sách các đơn vị hợp thành thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết 107/2023/QH15. Nếu có hành vi vi phạm hành chính tại Nghị định này thì bị xử phạt theo quy định tại Nghị định này.
Quy định mới này phù hợp với cam kết quốc tế của Việt Nam về chống xói mòn cơ sở thuế, giúp kiểm soát chặt chẽ hơn các tập đoàn đa quốc gia, đảm bảo công bằng thuế và tăng nguồn thu ngân sách.
4. Điều Chỉnh Nguyên Tắc Áp Dụng Mức Phạt Tiền Khi Có Tình Tiết Giảm Nhẹ, Tăng Nặng
Nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền khi có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng đã được điều chỉnh tại điểm c khoản 5 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP, sửa đổi điểm d khoản 4 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Theo quy định mới: Có 01 tình tiết giảm nhẹ được giảm 10% mức trung bình; có 01 tình tiết tăng nặng tăng 10% mức trung bình; từ 02 tình tiết giảm nhẹ trở lên áp dụng mức tối thiểu của khung; từ 02 tình tiết tăng nặng trở lên áp dụng mức tối đa của khung.
So với quy định cũ (mỗi tình tiết giảm nhẹ được giảm 10% mức trung bình nhưng không thấp hơn mức tối thiểu của khung; mỗi tình tiết tăng nặng tăng 10% mức trung bình nhưng không vượt mức tối đa của khung), thay đổi này đơn giản hóa việc tính toán, chỉ cần đạt 02 tình tiết là áp dụng mức cực hạn, giúp cơ quan chức năng xử lý nhanh chóng hơn và tăng tính răn đe hoặc khoan dung phù hợp.
5. Làm Rõ Thời Gian Xác Định Hành Vi Vi Phạm
Điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi điểm a, b, c khoản 3 Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP đối với các trường hợp loại trừ khi áp dụng nguyên tắc xử phạt từng hành vi vi phạm. Cụ thể: a) Trường hợp cùng một ngày người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế thì hành vi khai sai thuộc trường hợp xử phạt về thủ tục thuế chỉ bị xử phạt về một hành vi khai sai chỉ tiêu trên hồ sơ thuế có khung phạt tiền cao nhất; b) Trường hợp cùng một ngày người nộp thuế chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế thì chỉ bị xử phạt về một hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế có khung phạt tiền cao nhất (trừ trường hợp trốn thuế thì tách riêng); c) Trường hợp cùng một ngày người nộp thuế chậm nộp nhiều thông báo, báo cáo cùng loại về hóa đơn thì bị xử phạt về một hành vi có khung phạt tiền cao nhất.
So với quy định cũ, thay đổi này thay cụm từ “cùng một thời điểm” bằng “cùng một ngày” để làm rõ thời gian xác định vi phạm, không áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần, và không bắt buộc các hồ sơ thuế phải cùng một sắc thuế. Điều này giúp tránh xử phạt chồng chéo, tăng tính công bằng và dễ áp dụng trong thực tế.
6. Bổ Sung Thêm Một Số Trường Hợp Được Loại Trừ Khi Thực Hiện Nhiều Hành Vi Vi Phạm
Điểm b khoản 3 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung điểm đ, e, g sau điểm d khoản 3 Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP:
– Trường hợp thực hiện nhiều hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm, các hành vi còn trong thời hiệu xử phạt và bị xử phạt trong một vụ việc thì chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung tiền phạt tương ứng với số lượng hóa đơn theo khoản 2 Điều 24;
– Trường hợp thực hiện nhiều hành vi không lập hóa đơn thì chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung tiền phạt tương ứng với số lượng hóa đơn theo khoản 3 Điều 24;
– Trường hợp khai sai nhiều chỉ tiêu trên một hồ sơ thuế thuộc xử phạt về thủ tục thuế thì chỉ bị xử phạt về một hành vi có khung tiền phạt cao nhất (nếu vừa thuộc thủ tục thuế vừa thuộc Điều 16 hoặc 17 thì chỉ xử phạt theo Điều 16 hoặc 17).
Bổ sung này giúp giảm gánh nặng xử phạt cho người nộp thuế khi có nhiều hành vi tương tự trong cùng vụ việc, tập trung vào mức phạt hợp lý dựa trên quy mô vi phạm, từ đó khuyến khích tuân thủ pháp luật.
7. Thay Đổi Mức Phạt Đối Với Hành Vi Lập Hóa Đơn Không Đúng Thời Điểm
Điểm a khoản 14 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP về mức phạt đối với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm. Quy định mới phân cấp dựa trên loại hàng hóa/dịch vụ và số lượng hóa đơn:
– Phạt cảnh cáo cho 01 số hóa đơn đối với hàng hóa/dịch vụ khuyến mại, cho biếu tặng, v.v.;
– Phạt từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng cho từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn loại trên hoặc 01 số hóa đơn bán hàng thông thường;
– Phạt từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng cho từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn loại trên hoặc từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng cho từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn loại trên hoặc từ 10 đến dưới 20 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng cho từ 100 số hóa đơn trở lên loại trên hoặc từ 20 đến dưới 50 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng cho từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng cho từ 100 số hóa đơn trở lên bán hàng.
So với quy định cũ (phạt cảnh cáo hoặc từ 3.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng tùy trường hợp), mức phạt mới chi tiết hơn, dựa trên số lượng để tăng tính răn đe đối với vi phạm quy mô lớn, đồng thời khoan dung hơn với vi phạm nhỏ.
8. Thay Đổi Mức Phạt Đối Với Hành Vi Không Lập Hóa Đơn
Khoản 14 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Điều 25 Nghị định 125/2020/NĐ-CP về mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn. Quy định mới:
– Phạt cảnh cáo cho 01 số hóa đơn đối với hàng hóa/dịch vụ khuyến mại, cho biếu tặng, v.v.;
– Phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng cho từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn loại trên hoặc 01 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng cho từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn loại trên hoặc từ 02 đến dưới 10 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng cho từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn loại trên hoặc từ 10 đến dưới 20 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng cho từ 100 số hóa đơn trở lên loại trên hoặc từ 20 đến dưới 50 số hóa đơn bán hàng;
– Phạt từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng cho từ 50 số hóa đơn trở lên bán hàng. Ngoài ra, xử phạt trốn thuế từ 1 đến 3 lần số thuế trốn nếu không khai thuế.
So với quy định cũ (phạt từ 500.000 đồng đến 20.000.000 đồng và xử phạt trốn thuế), thay đổi này tăng mức phạt tối đa, phân cấp rõ ràng hơn để phù hợp với mức độ vi phạm, giúp ngăn chặn hành vi trốn tránh nghĩa vụ thuế.
9. Thay Đổi Về Thẩm Quyền Xử Phạt
Khoản 19 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung thẩm quyền phạt tiền đối với công chức thuế:
– Phạt đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi tại Điều 10, 11, 12, khoản 1-4 Điều 13, Điều 14, 15 và 19 Chương II;
– Phạt đến 10.000.000 đồng đối với hành vi tại điểm b khoản 2, điểm b, c khoản 3, khoản 4 Điều 24, Điều 25-27, khoản 2-4 Điều 29, khoản 1-2 Điều 30 và Điều 31 Chương III.
Ngoài ra, thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện được chuyển sang Chủ tịch UBND cấp xã để phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp hiện tại.
Sự điều chỉnh này phân cấp thẩm quyền rõ ràng hơn, tăng hiệu quả xử lý tại cơ sở và phù hợp với cải cách hành chính.
10. Tăng Thời Hạn Lập Và Gửi Biên Bản Vi Phạm Hành Chính Điện Tử
Khoản 21 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi điểm b khoản 2 Điều 36 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, quy định trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế gửi thông báo tiếp nhận hồ sơ đăng ký thuế, thay đổi thông tin đăng ký thuế điện tử hoặc thông báo chấp nhận hồ sơ khai thuế, quyết toán thuế điện tử, cơ quan thuế lập và gửi 01 biên bản vi phạm hành chính điện tử cho người nộp thuế qua cổng thông tin điện tử, kể cả trường hợp nộp nhiều hồ sơ.
So với quy định cũ (01 ngày làm việc), việc tăng thêm 02 ngày giúp cơ quan thuế có thêm thời gian xử lý, giảm áp lực và nâng cao chất lượng biên bản, đồng thời vẫn đảm bảo tính kịp thời trong xử lý vi phạm.
Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.
Trân trọng!
Người biên tập: Nguyễn Thị Trà My
