Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung năm) quy định rõ ràng về các bản án và quyết định được thi hành án. Cụ thể, các bản án, quyết định này được phân loại thành hai nhóm chính: những bản án đã có hiệu lực pháp luật và những bản án được thi hành ngay lập tức dù có thể bị kháng cáo hoặc kháng nghị. Việc thi hành nhằm đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan được thực hiện kịp thời, theo đúng quy trình pháp lý. Dưới đây là phân tích chi tiết từng nhóm, dựa trên Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự số 26/2008/QH12, được sửa đổi bởi Luật số 64/2014/QH13 và Luật số 26/2023/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2024).

Nhóm 1: Bản Án, Quyết Định Đã Có Hiệu Lực Pháp Luật

Đây là nhóm các bản án và quyết định đã hoàn tất thủ tục pháp lý, không còn tranh chấp hoặc đã hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Chúng được thi hành sau khi có hiệu lực, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự. Cụ thể bao gồm các loại sau:

  • Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm: Những quyết định này trở nên hiệu lực khi hết thời hạn kháng cáo (thường là 15 ngày đối với kháng cáo, 30 ngày đối với kháng nghị). Ví dụ, nếu tòa sơ thẩm tuyên án về tranh chấp hợp đồng mà không bên nào kháng cáo, bản án sẽ được thi hành ngay.
  • Bản án, quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm: Đây là quyết định sau khi xem xét kháng cáo từ cấp sơ thẩm. Bản án phúc thẩm có hiệu lực ngay lập tức và được thi hành mà không cần chờ thêm, trừ trường hợp đặc biệt.
  • Quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Tòa án: Những quyết định này được đưa ra trong thủ tục giám đốc thẩm (xem xét lại bản án đã có hiệu lực do có sai sót nghiêm trọng) hoặc tái thẩm (do phát hiện tình tiết mới). Chúng có giá trị pháp lý cao và được thi hành ngay sau khi ban hành.
  • Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài đã được Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành tại Việt Nam: Theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Thi hành án dân sự, các quyết định ngoại quốc chỉ được thi hành nếu được tòa án Việt Nam công nhận, đảm bảo phù hợp với pháp luật Việt Nam và không vi phạm nguyên tắc cơ bản.
  • Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Hội đồng xử lý vụ việc hạn chế cạnh tranh, quyết định giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Hội đồng giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh: Những quyết định này được thi hành sau 15 ngày kể từ ngày có hiệu lực, nếu đương sự không tự nguyện thi hành và không khởi kiện tại tòa án. Điều này nhằm bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh theo Luật Cạnh tranh 2018.
  • Phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại: Các quyết định từ trọng tài thương mại (theo Luật Trọng tài thương mại 2010, sửa đổi) có hiệu lực thi hành ngay, trừ khi bị tòa án hủy bỏ.
  • Quyết định của Tòa án giải quyết phá sản: Bao gồm các quyết định về mở thủ tục phá sản, phân phối tài sản, theo Luật Phá sản 2014 (sửa đổi năm 2020), nhằm xử lý nợ nần của doanh nghiệp hoặc cá nhân một cách công bằng.

Nhóm 2: Bản Án, Quyết Định Được Thi Hành Ngay, Dù Có Thể Bị Kháng Cáo Hoặc Kháng Nghị

Nhóm này ưu tiên thi hành ngay lập tức để bảo vệ quyền lợi khẩn cấp của đương sự, tránh thiệt hại không thể khắc phục. Dù có thể bị kháng cáo, việc thi hành không bị đình chỉ trừ khi có quyết định khác từ tòa án. Cụ thể:

  • Bản án, quyết định về cấp dưỡng, trả lương, trả công lao động, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp mất sức lao động hoặc bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tổn thất về tinh thần, nhận người lao động trở lại làm việc: Những quyết định này liên quan đến quyền lợi cơ bản của người lao động hoặc cá nhân bị thiệt hại, theo Bộ luật Lao động 2019 và Bộ luật Dân sự 2015. Ví dụ, quyết định yêu cầu trả lương chậm trễ phải thi hành ngay để đảm bảo cuộc sống của người lao động.
  • Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Đây là các biện pháp như phong tỏa tài sản, cấm chuyển nhượng, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nhằm ngăn chặn thiệt hại trước khi có bản án chính thức.

Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.

Trân trọng!

Người biên tập: Nguyễn Thị Trà My