Vừa qua, dư luận không khỏi xôn xao trước thông tin về các vụ việc quan hệ tình dục giữa người đã thành niên và nữ sinh trung học. Nhiều người thắc mắc: Dù nạn nhân hoàn toàn tự nguyện, thậm chí viết “tâm thư” trao thân thì hành vi của người lớn tuổi hơn có vi phạm pháp luật hình sự hay không?
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hành vi này cấu thành Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi quy định tại Điều 145 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Dưới đây là tổng hợp chi tiết về dấu hiệu pháp lý, cách phân biệt tội danh và khung hình phạt cụ thể.
1. Dấu hiệu pháp lý cấu thành tội phạm
Tội phạm này thuộc nhóm có cấu thành hình thức. Điều đó có nghĩa là chỉ cần người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác với nạn nhân là tội phạm đã hoàn thành, không bắt buộc phải xảy ra hậu quả vật chất (như có thai hay tổn hại sức khỏe).
Cụ thể, 4 yếu tố cấu thành tội phạm bao gồm:
– Chủ thể: Người thực hiện hành vi phải là người từ đủ 18 tuổi trở lên (đã thành niên) và có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ.
– Đối tượng tác động & Khách thể:
+ Nạn nhân: Người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (có thể là nữ hoặc nam).
+ Khách thể: Xâm phạm đến sự phát triển bình thường về thể chất, tâm sinh lý, danh dự và nhân phẩm của người chưa thành niên.
Mặt khách quan:
– Có hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác.
– Hành vi diễn ra trên cơ sở hoàn toàn đồng thuận, tự nguyện từ hai phía; không có việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hay cưỡng ép.
– Lưu ý: Nếu nạn nhân tự nguyện viết thư, viết đơn xin không xử lý người phạm tội thì yêu cầu này cũng không được chấp nhận. Pháp luật bắt buộc phải bảo vệ nhóm tuổi này do nhận thức của các em chưa phát triển đầy đủ.
– Trường hợp chưa giao cấu: Nếu chỉ thực hiện các hành vi có tính chất dâm ô mà chưa giao cấu hoặc quan hệ tình dục, người vi phạm sẽ bị truy cứu về Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146 BLHS).
Mặt chủ quan: Thực hiện với lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức được hoặc buộc phải nhận thức được đối phương chưa đủ 16 tuổi nhưng vẫn thực hiện hành vi.
2. Phân biệt với Tội Cưỡng dâm và Hiếp dâm người dưới 16 tuổi
Rất nhiều trường hợp dễ bị nhầm lẫn giữa Điều 145 với các tội danh xâm phạm tình dục khác. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở tính chất tự nguyện của nạn nhân:
| Tội danh | Điều luật | Bản chất hành vi & Ý chí của nạn nhân |
| Giao cấu với người từ 13 đến dưới 16 tuổi | Điều 145 BLHS | Hai bên hoàn toàn tự nguyện, đồng thuận. Không có bất kỳ sự ép buộc hay lợi dụng vị thế nào. |
| Cưỡng dâm người từ 13 đến dưới 16 tuổi | Điều 144 BLHS | Nạn nhân miễn cưỡng phải chấp nhận do bị khống chế, đe dọa, hoặc bị lợi dụng sự lệ thuộc/tình trạng quẫn bách. |
| Hiếp dâm người từ 13 đến dưới 16 tuổi | Điều 142 BLHS | Hành vi trái với ý muốn của nạn nhân. Người phạm tội dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng nạn nhân không thể tự vệ. |
3. Các khung hình phạt quy định tại Điều 145 BLHS
Căn cứ vào mức độ nghiêm trọng và các tình tiết tăng nặng, hình phạt đối với tội danh này được chia thành các khung sau:
Khung 1: Cấu thành cơ bản
– Mức phạt: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
– Áp dụng: Người từ đủ 18 tuổi trở lên giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (không thuộc trường hợp Hiếp dâm hay Cưỡng dâm).
Khung 2: Khung tăng nặng 1
– Mức phạt: Phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.
– Áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp:
+ Phạm tội 02 lần trở lên;
+ Đối với 02 người trở lên;
+ Có tính chất loạn luân;
+ Làm nạn nhân có thai;
+ Gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
+ Phạm tội đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh (ví dụ: thầy giáo đối với học sinh, bác sĩ đối với bệnh nhân…).
Khung 3: Khung tăng nặng 2
Mức phạt: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
Áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp:
– Gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên;
– Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội.
Hình phạt bổ sung
– Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Việc bảo vệ trẻ em và người chưa thành niên trước các hành vi xâm hại tình dục là nguyên tắc ưu tiên của pháp luật hình sự Việt Nam. Mọi hành vi quan hệ tình dục của người từ đủ 18 tuổi trở lên với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi — dù có sự “tự nguyện” hay chấp thuận từ phía nạn nhân — đều là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng và phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng.
Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.
