1. Tín dụng đen lợi dụng nhu cầu vay vốn để hoạt động

Khi nhu cầu vay tiền tăng cao, đặc biệt trong các giai đoạn người dân cần chi tiêu nhiều, hoạt động “tín dụng đen” thường bùng phát mạnh mẽ.

Thủ đoạn phổ biến của các đối tượng cho vay nặng lãi là quảng cáo cho vay số tiền lớn với thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh, lãi suất thấp trên các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo. Người vay được giới thiệu không cần tài sản thế chấp, chỉ cần cung cấp thông tin cá nhân là có thể vay tiền.

Gần đây, hình thức cho vay qua ứng dụng điện thoại phát triển mạnh. Người vay chỉ cần tải app là có thể thực hiện thủ tục vay vốn. Tuy nhiên, nhiều ứng dụng thực chất là hình thức cho vay nặng lãi “núp bóng” tín dụng hợp pháp với lãi suất rất cao. Các app này thường yêu cầu quyền truy cập danh bạ điện thoại; khi người vay không trả được tiền, họ có thể bị làm phiền, đe dọa, gây áp lực bằng nhiều hình thức.

Vì vậy, khi có nhu cầu vay vốn, người dân cần đặc biệt thận trọng để không rơi vào bẫy của các tổ chức, cá nhân cho vay trái pháp luật.

2. Những lưu ý để không sập bẫy tín dụng đen

2.1. Xác định rõ danh tính tổ chức, cá nhân cho vay

Để bảo đảm quyền lợi và hạn chế rủi ro, khi vay tiền qua app hoặc qua mạng, cá nhân cần tìm hiểu kỹ đơn vị cung cấp dịch vụ.

Theo khuyến cáo của Bộ Công an, người vay nên lựa chọn đơn vị có đầy đủ thông tin về tên doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ, chính sách lãi suất cụ thể được công khai trên website. Tuyệt đối không vay tại các trang quảng cáo không rõ thông tin hoặc không có địa chỉ, trụ sở rõ ràng.

Việc xác minh tư cách pháp lý của bên cho vay là điều kiện quan trọng để tránh rủi ro.

2.2. Đọc kỹ điều khoản hợp đồng vay

Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015 (Luật số 91/2015/QH13), hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn, bên vay phải hoàn trả tài sản cùng loại đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Do đó, trước khi vay tiền, người vay cần đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng về lãi suất, lãi quá hạn, thời hạn trả nợ, số tiền phải trả và bồi thường thiệt hại.

Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có quy định khác.

Theo khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp vay có lãi mà đến hạn không trả hoặc không trả đủ, bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận tương ứng với thời hạn vay chưa trả; lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả.

Việc nắm rõ các quy định này giúp người vay nhận diện mức lãi suất vượt quá giới hạn luật định.

2.3. Lưu giữ toàn bộ chứng từ vay và thỏa thuận

Hợp đồng vay, giấy vay tiền, tin nhắn trao đổi, chứng từ chuyển khoản và các tài liệu liên quan là căn cứ quan trọng để giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền.

Khi mức lãi suất vượt quá 20%/năm hoặc khi nghi ngờ có gian lận, lừa đảo, số tiền bị yêu cầu thanh toán lớn hơn số tiền đã vay (không tính lãi), người vay không nên thực hiện các yêu cầu trái pháp luật mà cần lưu giữ đầy đủ tài liệu để bảo vệ quyền lợi của mình.

2.4. Nghĩa vụ trả nợ theo quy định của Bộ luật Dân sự

Mặc dù cho vay nặng lãi là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và tùy tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng điều đó không đồng nghĩa người vay được miễn nghĩa vụ trả nợ.

Theo Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, bên vay tài sản là tiền phải trả đủ tiền khi đến hạn.

Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định nếu lãi suất theo thỏa thuận vượt quá mức 20%/năm thì phần lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

Như vậy, trong trường hợp bị cho vay nặng lãi, người vay vẫn phải trả nợ gốc và trả lãi trong giới hạn 20%/năm; phần lãi vượt quá không có giá trị pháp lý.

3. Phải làm gì khi sập bẫy tín dụng đen

3.1. Trình báo đến cơ quan Công an

Người vay có thể gửi đơn tố giác kèm theo chứng cứ về hành vi cho vay nặng lãi đến:

Công an xã, phường, thị trấn theo khoản 1 Điều 7 Thông tư số 28/2020/TT-BCA được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Thông tư số 129/2021/TT-BCA. Cơ quan này có trách nhiệm phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm.

Cơ quan điều tra cấp tỉnh theo điểm a khoản 5 Điều 163 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (Luật số 101/2015/QH13), được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật số 99/2025/QH15. Cơ quan này có thẩm quyền điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực.

Hồ sơ tố giác gồm đơn tố giác, giấy tờ tùy thân và các tài liệu liên quan đến hành vi cho vay nặng lãi.

3.2. Khởi kiện tại Tòa án

Người vay có thể nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi mình sinh sống, làm việc để yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng vay.

Hồ sơ khởi kiện gồm đơn khởi kiện, bản sao hợp đồng vay tiền hoặc giấy vay tiền, bản sao chứng thực giấy tờ tùy thân của các bên và các tài liệu, chứng cứ liên quan.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người khởi kiện có thể nộp trực tiếp tại Tòa án, gửi qua đường bưu điện hoặc gửi trực tuyến thông qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án nếu địa phương đã triển khai.

Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.

Trân trọng!

Người biên tập: Nguyễn Thị Trà My