Từ ngày 01/4/2026, Nghị định 59/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này bổ sung nhiều quy định tiến bộ về trục xuất, tạm giữ, áp giải và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật tại Việt Nam, hướng tới việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm tốt hơn quyền con người theo hướng nhân văn, phù hợp với thực tiễn.
Dưới đây là 12 điểm mới nổi bật được quy định tại Nghị định 59/2026/NĐ-CP:
- Thực hiện thủ tục trục xuất trên môi trường điện tử
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 59/2026/NĐ-CP, việc thực hiện các thủ tục về trục xuất, tạm giữ, áp giải và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật được thực hiện trên môi trường điện tử theo quy định của pháp luật.
Quy định này cho phép các cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ, trao đổi thông tin và ban hành quyết định trực tuyến, giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm thủ tục giấy tờ và tăng tính đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.
- Bảo đảm bình đẳng giới và quyền của phụ nữ, trẻ em
Khoản 2 Điều 3 Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định việc áp dụng các biện pháp phải bảo đảm bình đẳng giới và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em.
Quy định này mở rộng nguyên tắc áp dụng so với trước đây, thể hiện rõ hơn tinh thần nhân văn và bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương trong quá trình xử lý vi phạm.
- Mở rộng quyền của người bị trục xuất
Điểm b và d khoản 1 Điều 7 Nghị định 59/2026/NĐ-CP bổ sung hai quyền quan trọng: được liên hệ với cơ quan đại diện ngoại giao hoặc cơ quan lãnh sự của nước mình mang quốc tịch và được đề nghị xem xét lại quyết định trục xuất.
Những quyền này giúp người bị áp dụng biện pháp được bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin và quyền khiếu nại, góp phần nâng cao tính minh bạch và công bằng.
- Làm rõ trình tự lập hồ sơ đề nghị trục xuất
Khoản 1 Điều 8 Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định cụ thể trình tự: cơ quan phát hiện vi phạm phải lập biên bản, hoàn thiện hồ sơ đầy đủ và gửi đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, quyết định trục xuất.
Trình tự được mô tả chi tiết, rõ ràng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc xử lý trên thực tế.
- Quy định cụ thể thẩm quyền ra quyết định trục xuất
Khoản 1 Điều 9 Nghị định 59/2026/NĐ-CP xác định rõ các chủ thể có thẩm quyền, gồm Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh.
Việc quy định cụ thể giúp tránh chồng chéo, rút ngắn thời gian ban hành quyết định và tăng trách nhiệm của từng cấp có thẩm quyền.
- Thi hành ngay quyết định trục xuất khi không nộp được phạt
Khoản 4 Điều 10 Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định: trường hợp người vi phạm không có khả năng nộp phạt thì được thi hành ngay quyết định trục xuất và chấm dứt việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt tiền.
Quy định này giúp giải quyết kịp thời tình trạng kéo dài do vướng mắc về nghĩa vụ tài chính.
- Mở rộng các trường hợp được hoãn thi hành trục xuất
Khoản 1 Điều 11 Nghị định 59/2026/NĐ-CP bổ sung thêm nhiều trường hợp được hoãn trục xuất, bao gồm: đang là bị can, bị cáo hoặc đương sự trong vụ án; do thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh; hoặc nước tiếp nhận chưa đồng ý.
Phạm vi hoãn được mở rộng đáng kể, phù hợp hơn với các tình huống thực tế phát sinh và thể hiện tính nhân đạo.
- Thẩm quyền áp dụng biện pháp quản lý được quy định rõ ràng
Khoản 1 Điều 13 Nghị định 59/2026/NĐ-CP cho phép người có thẩm quyền ra quyết định trục xuất đồng thời quyết định áp dụng biện pháp quản lý.
Cơ chế này giúp rút ngắn thời gian xử lý, tránh phải chuyển hồ sơ qua nhiều cấp phê duyệt như trước.
- Quy định chi tiết hồ sơ gửi cơ sở lưu trú
Khoản 7 Điều 13 Nghị định 59/2026/NĐ-CP yêu cầu khi chỉ định nơi lưu trú phải gửi kèm quyết định áp dụng biện pháp quản lý và tài liệu tóm tắt về nhân thân, hành vi vi phạm của người bị trục xuất.
Hồ sơ được quy định cụ thể, giúp cơ sở lưu trú nắm rõ thông tin cần thiết để thực hiện quản lý đúng quy định.
- Bổ sung quyền tiếp cận luật sư và trợ giúp pháp lý
Điểm d khoản 1 Điều 27 Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định người bị tạm giữ có quyền liên hệ với luật sư hoặc tổ chức trợ giúp pháp lý.
Quy định này góp phần bảo đảm quyền được bào chữa và tiếp cận dịch vụ pháp lý cho người nước ngoài trong quá trình bị áp dụng biện pháp cưỡng chế.
- Nâng tiêu chuẩn ăn uống cho người bị tạm giữ
Khoản 1 Điều 28 Nghị định 59/2026/NĐ-CP nâng mức tiêu chuẩn ăn uống: định lượng thịt tăng lên 0,2 kg/người/ngày và nước uống là 2 lít/người/ngày.
So với quy định cũ, tiêu chuẩn sinh hoạt đã được nâng lên gấp đôi, thể hiện sự quan tâm hơn đến điều kiện tối thiểu của người bị tạm giữ.
- Bố trí tạm giữ riêng cho người chưa thành niên
Khoản 3 Điều 23 Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định người chưa thành niên phải được bố trí tạm giữ riêng, tách biệt với người trưởng thành.
Quy định này đặc biệt chú trọng bảo vệ nhóm yếu thế, đảm bảo môi trường tạm giữ phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của người chưa thành niên.
Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.
Trân trọng!
Người biên tập: Nguyễn Thị Trà My
