Thời gian gần đây, nhiều người lao động bất ngờ phát hiện mình bị doanh nghiệp lạ khai khống thu nhập lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tình trạng này khiến họ “tá hoả” khi kiểm tra thông tin quyết toán thuế trên hệ thống điện tử. Đây là một trong những rủi ro pháp lý ngày càng phổ biến, xuất phát từ việc thông tin cá nhân bị lợi dụng để lập khống hồ sơ lao động. Việc chủ động nắm rõ quyền lợi và cách xử lý sẽ giúp người lao động bảo vệ bản thân, tránh bị truy thu thuế oan cũng như các rủi ro pháp lý không đáng có.

Hiện tượng khai khống thu nhập ngày càng phổ biến

Nhiều cá nhân chỉ phát hiện sự việc khi đăng ký kê khai thuế điện tử để quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Lúc này, họ mới nhận ra mình được ghi nhận là người lao động của một công ty hoàn toàn xa lạ, thậm chí chưa từng nghe tên. Thông tin căn cước công dân bị sử dụng để đăng ký mã số thuế và kê khai thu nhập khống. Hành vi này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người bị mạo danh mà còn làm sai lệch dữ liệu quản lý thuế của Nhà nước.

Nguyên nhân chính xuất phát từ kẽ hở thủ tục

Hiện nay, việc đăng ký mã số thuế cá nhân khá đơn giản. Doanh nghiệp chỉ cần cung cấp họ tên, ngày sinh và số căn cước công dân mà chưa yêu cầu xác thực chặt chẽ từ chính chủ (như xác nhận qua điện thoại, email hoặc chữ ký số). Lợi dụng kẽ hở này, một số doanh nghiệp lập khống chứng từ chi trả lương, thưởng để hợp thức hóa chi phí, giảm nghĩa vụ nộp thuế. Thậm chí, hành vi này còn có thể bị lợi dụng cho mục đích rửa tiền hoặc che giấu giao dịch bất hợp pháp. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động và trật tự quản lý thuế.

Hậu quả đối với người bị khai khống thu nhập

Người lao động bị ảnh hưởng có nguy cơ bị cơ quan thuế truy thu thuế thu nhập cá nhân vì bị ghi nhận có thu nhập nhưng không kê khai. Ngoài ra, họ còn có thể vướng vào các rủi ro pháp lý khác nếu thông tin bị lợi dụng sâu hơn. Việc bị “dính” thu nhập khống không chỉ gây phiền toái trong quyết toán thuế hàng năm mà còn ảnh hưởng đến hồ sơ tín dụng, vay vốn hoặc các thủ tục hành chính khác liên quan đến thu nhập cá nhân.

Hướng dẫn xử lý nhanh chóng và hiệu quả

Để bảo vệ quyền lợi, cá nhân cần chủ động tra cứu thông tin và phản ánh kịp thời đến cơ quan thuế. Quy trình thực hiện trên ứng dụng eTax Mobile hoặc hệ thống Etax như sau:

  1. Đăng nhập hệ thống Etax, chọn mục Tra cứu thông tin quyết toán.
  2. Lựa chọn năm cần tra cứu thu nhập, sau đó nhấn Tra cứu.
  3. Chọn Xem chi tiết để kiểm tra toàn bộ thông tin thu nhập đã được kê khai.
  4. Nếu phát hiện có dấu hiệu bị khai khống, chọn chức năng Gửi thông tin đến cơ quan thuế để phản ánh.
  5. Điền lý do phản ánh rõ ràng, ví dụ: “Tôi không làm việc và không phát sinh thu nhập tại công ty này. Đề nghị cơ quan thuế kiểm tra, yêu cầu doanh nghiệp liên quan loại bỏ thông tin của tôi khỏi tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025.”

Việc phản ánh kịp thời sẽ giúp cơ quan thuế xác minh, loại bỏ thông tin sai sót và tránh truy thu thuế oan. Người lao động nên kiểm tra định kỳ (ít nhất một lần/năm) để phát hiện sớm, đặc biệt trước mùa quyết toán thuế.

Lấy cắp mã số thuế, khai khống thu nhập người khác bị xử phạt thế nào?

Theo quy định hiện hành, hành vi doanh nghiệp lấy cắp mã số thuế, khai khống thu nhập cho người nộp thuế nhằm hợp thức hóa chi phí tiền lương, tiền công được coi là hành vi trốn thuế. Doanh nghiệp và cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính nghiêm ngặt hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn thuế.

Mức phạt hành chính

Trường hợp chưa đến mức truy cứu hình sự, người vi phạm bị xử phạt theo quy định tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Cụ thể:

  • Phạt tiền bằng số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên.
  • Phạt tiền 1,5 lần số tiền thuế trốn đối với trường hợp không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
  • Phạt tiền 02 lần số thuế trốn đối với trường hợp có một tình tiết tăng nặng.
  • Phạt tiền 2,5 lần số thuế trốn đối với trường hợp có hai tình tiết tăng nặng.
  • Phạt tiền 03 lần số thuế trốn đối với trường hợp có ba tình tiết tăng nặng trở lên.

Ngoài ra, người vi phạm còn phải khắc phục hậu quả: nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước, điều chỉnh lại số lỗ và số thuế giá trị gia tăng đầu vào (nếu có). Nếu hành vi đã quá thời hiệu xử phạt thì vẫn phải nộp đủ thuế trốn kèm tiền chậm nộp.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Mức phạt đối với cá nhân như sau:

  • Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm nếu trốn thuế từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng (hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính hoặc kết án trước đó).
  • Phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm nếu phạm tội có tổ chức, số tiền trốn từ 300 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng, lợi dụng chức vụ quyền hạn, phạm tội 02 lần trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm.
  • Phạt tiền từ 1,5 tỷ đồng đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên.

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 01 năm đến 05 năm, hoặc tịch thu tài sản.

Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 10 tỷ đồng, có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc vĩnh viễn, cấm kinh doanh một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn.

Trên đây là thông tin mà Mys Law cung cấp. Mọi thắc mắc liên quan đến nội dung bài viết xin vui lòng liên hệ 0969.361.319 hoặc email: [email protected] để được giải đáp.

Trân trọng!

Người biên tập: Nguyễn Thị Trà My